معنا و مفهوم فطر {فطریه}
سال وجوب آن:سال وجوب آن سال دوم هجرت نبوی است یعنی همان سالی كه روزه ی ماه رمضان فرض گشت.
حكمت و فلسفه وجوب:ابن عباس (رض) فلسفه و انگیزه زكات فطر را این چنین نقل می فرماید: {فرض رسول الله صلی الله علیه و سلم زكاه الفطر طهره للصائم من اللغو و الرفث، و طعمه للمساكین} (پیامبر خدا (ص) زكات فطر را به خاطر پاكسازی فرد روزه دار از سخنان واعمال بیهوده و رفتار زشت و همچنین تغذیه و تامین بینوایان فرض قرار دادند) {این حدیث شریف را ابی داوود و ابن ماجه در بخش (زكاه) به ترتیب شماره حدیث 1371 و 1817 با روایتی حسن صحیح در سنن خود روایت نموده اند.
و نیز حاكم در مستدر كش جلد 1 ص 409 آن را روایت نموده است و آن را بر شرط بخاری تصحیح نموده است و امام ذهبی آن را تائید نموده است و همچنین دار قطنی و بیهقی در سنن خود آن را ذكر نموده اند و دار قطنی گوید در سند آن فرد مجروح وجود ندارد} بر این اساس حكمت زكات فطر مشتمل بر دو مسئله است یكی فرد را مورد نظر قرار می دهد و دیگری جامعه را؛ پاكسازی و جبران نواقص روزه ی فرد را مدنظر قرار می دهد و بسان تمام زكوات مذكور در اموال و غیره موجب تطهیر و رشد و تزكیه فرد می شود و با تامین بینوایان جامعه، جامعه را حداقل برای یك روز و آن هم روز عید كه تمام مسلمانان بایستی یكسان خوشحال و شادمان باشند تامین می كند، لذا در چنین روزی بایستی هیچ بینوایی احساس نگرانی و ناراحتی نكند تا بدین گونه آنان مجبور شوند به دامن تكدی و گدایی پناه ببرند